Powrót

Kolekcja: Kolekcja fotografii

ArchiwumInstytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce 
Opis kolekcjiNa powstanie kolekcji fotografii złożyły się przede wszystkim donacje organizacji polonijnych, m.in. chicagowskiego Komitetu Obrony Narodowej, Komitetu Narodowego Amerykanów Polskiego Pochodzenia oraz Komitetu Pomocy „Solidarności” w Nowym Jorku. Część przedwojennych fotografii pochodzi z Wojskowego Instytutu Naukowo-Wydawniczego i Wydziału Ilustracji Prasowej Polskiej Agencji Telegraficznej. Okres II wojny światowej i dzieje uchodźctwa zostały udokumentowane dzięki pozyskaniu materiałów ikonograficznych Światowego Związku Polaków z Zagranicy („Światpolu”) oraz Polskiego Centrum Informacyjnego w Nowym Jorku. Zadaniem tej ostatniej organizacji było zasilanie polskiego aparatu propagandowego w terenie Stanów Zjednoczonych oraz prasy amerykańskiej w materiały dotyczące wojennego wysiłku Polski i polskiego żołnierza. Po cofnięciu uznania dla Rządu RP w Londynie (1945 r.) materiały Polskiego Centrum Informacyjnego (Polish Information Centre), w tym wartościowy zbiór fotografii, trafiły do Instytutu Józefa Piłsudskiego w Nowym Jorku i Instytutu Hoovera w Stanford. Część fotografii pochodzi z zasobów Rady Polonii Amerykańskiej, która organizowała pomoc dla ludności cywilnej podczas II wojny światowej. Zbiór fotografii wzbogacały także indywidualne dary. Znany historyk Polonii i kolekcjoner Artur Waldo przekazał ciekawą kolekcję zdjęć do dziejów „Sokoła”, życia organizacyjnego stowarzyszeń, chórów i komitetów polonijnych oraz miejsc związanych zKościuszko i Puławskim. Kapitan Marek Mażyński z Kalifornii przekazał kolekcję zdjęć dotyczącą lotnictwa polskiego, okresu II RP i „Solidarności”. Po płk. Edwardzie Kleszczyńskim Instytut przejął fotografie do dziejów kawalerii oraz emigracyjnego życia gen. Kazimierza Sosnkowskiego, a po płk. Jerzym Zarembie – do szlaku bojowego Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich oraz II Korpusu Polskiego. 
Zawartość kolekcjiCałość kolekcji fotografii w posiadaniu Instytutu liczy ponad 20 tysięcy zdjęć. Archiwum Online zawiera na dzień dzisiejszy ponad 1,000 zdjęć, które zostały zdigitalizowane i opisane. Udostępniony wycinek kolecji przedstawia Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie ze szczególnym uwzględnieniem Polskich Sił Zbrojnych w Wielkiej Brytanii (1940-1944), formowania Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR (pod dowództwem gen. Władysława Andersa), a także życie żołnierzy Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich w Afryce (1940-1942).

Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie powołane zostały jesienią 1939 r. poza Polską, na podstawie porozumień między-sojuszniczych podpisanych z Francją i Wielką Brytanią. Dowodził nimi najpierw Naczelny Wódz gen. Władysław Sikorski, a później gen. Kazimierz Sosnkowski. Pierwsze jednostki Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie powstały we Francji i Syrii, a później w Wielkiej Brytanii i Palestynie. Jednostki wojsk lądowych, polska marynarka wojenna i polscy lotnicy zostali zorganizowani i wysłani do działania pod dowództwem brytyjskich sił zbrojnych i uczestniczyli w różnych alianckich operacjach wojskowych, w tym w bitwie o Anglię, kampanii norweskiej w Narwiku, oblężeniu Tobruku i D-Day we Francji.

W lutym 1940 r. Sowieci rozpoczęli deportację setek tysięcy polskich cywilów na Syberię i inne części Związku Sowieckiego, gdzie zostali uwięzieni lub zesłani do pracy w Gułagach. Po wybuchu wojny sowiecko-niemieckiej w 1941 r. i podpisaniu paktu Sikorski-Majski, obywatele polscy mogli przystąpić na terenie Rosji do powstających Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR pod dowództwem gen. Władysława Andersa. Wiosną i latem 1942 r. po konsultacji z władzami sowieckimi ewakuowano około 78 000 polskich żołnierzy i około 35 000 cywilów do Iranu. Cywile zostali następnie przetransportowani do obozów dla uchodźców w Afryce, Nowej Zelandii i Meksyku, podczas gdy polscy żołnierze pozostali w Iraku, gdzie byli karmieni i szkoleni. Dwunastego września 1942 r. powołano Armię Polska na Wschodzie z połączenia Wojska Polskiego na Środkowym Wschodzie i Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR. W 1943 r. Armię Polską na Wschodzie, przemianowane na II Korpus Polski, który uczestniczył w wyzwoleniu Włoch i bitwie pod Monte Cassino. W dalszym ciągu wojny, Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie, liczące już 200 tysięcy, wiernie walczyły o wolność Polski do 1945 roku, kiedy zakończyła się II wojna światowa.

Prezentowana tutaj pierwsza partia fotografii prezentuje trzy formacje wojskowe: Polskie Siły Zbrojne w Wielkiej Brytanii (1940-1944), Armię Andersa w ZSRR oraz Samodzielną Brygadą Strzelców Karpackich w Afryce w latach 1940-1942.
Największa grupa fotografii zawiera zdjęcia przedstawiające polskich żołnierzy w Wielkiej Brytanii, w tym polskich żołnierzy lądowych w południowej Szkocji podczas wojskowych ćwiczeń, parad, lub w czasie wolnym od pracy; polscy lotnicy, którzy tworzyli polskie eskadry myśliwskie i bombowce w ramach Royal Air Force; oraz Polski Zespół Walczący, znany również jako "Cyrk Skalskiego", walczący podczas kampanii północnoafrykańskiej w 1943 r. W zbiorach znajdują się również fotografie członkiń Pomocniczej Służby Kobiet (zwanych Pestkami od skrótu PSK) i wojskowych służb medycznych.

Niewielka część zasobu przedstawia marynarzy i okręty wojenne polskiej marynarki wojennej w portach brytyjskich i na morzach. W kolekcji tej można znaleźć liczne wizerunki funkcjonariuszy polskiego wojska i rządu na uchodźstwie. Reprezentowane są zdjęcia głównodowodzącego sił polskich gen. Władysława Sikorskiego i prezydenta na uchodźstwie Władysława Raczkiewicza.

Uderzający kontrast z Polskimi Siłami na Zachodzie przedstawiają zdjęcia Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR potocznie zwanych Armią Generała Andersa, która rekrutowała się z polskich jeńców wojennych przetrzymywanych w sowieckich obozach NKWD a także z polskiej ludności zesłanej w głąb ZSSR. Większość zdjęć została wykonana w okresie formowania armii w rejonie Buzułuku na terenie ZSSR. Brak wsparcia i zaopatrzenia widać wyraźnie na tych fotografiach. Znaczna liczba zdjęć pokazuje osierocone polskie dzieci, które szukały schronienia w armii.

Wreszcie ostatnia i najmniejsza grupa fotografii w kolekcji online pokazuje Samodzielną Brygadę Strzelców Karpackich w Afryce. Obrazy ilustrują życie żołnierzy od obowiązków garnizonowych w Egipcie po operacje przeciwko siłom Osi w bitwie o Gazalę w Libii. Polska Samodzielna Brygada Strzelców Karpackich brała udział w bitwach w Syrii, Palestynie i Egipcie i zasłynęła obroną Tobruku. 
Metrykaliczba jednostek archiwalnych: 0; metry bieżące: 0 

Wyszukaj w kolekcji

Fragment tekstu:
Typ:
Język:
Data początkowa:

Lista teczek

Lp. Sygnatura Tytuł i lata Daty Język
1701/151/S005Seria: II wojna światowa